Weblog archief

Archief voor juni 2011

De kruiden van Hubert

Hubert nog steeds hot

Hubert komt nog steeds. Hij brengt ons zijn kruiden. Zo simpel, maar de diepgang van zijn mengseltje neemt profetische vormen aan.

Mineralen

Iedereen kan bij de apotheek een middel kopen om compleet te worden. Het heet van Van A tot Zink en klinkt op het gebied van compleetheid inderdaad ambitieus, zonder meteen holistisch over te komen. Het gaat hierbij om een supplement van vitamines en mineralen, een aanvulling op ons voedsel. Waarom hebben we dat nodig? Waarom is ons voedsel zelf niet compleet genoeg?

Niet alle mensen slikken supplementen, maar alle koeien wel. Ook biologische koeien. Er zijn wel biologische bedrijven te vinden die hun koeien niet laten slikken, maar dat zijn echt uitzonderingen. Van de 300 biologische melkveehouders, zijn er misschien vijf te vinden die hun koeien melken zonder “Van A tot Zink”. Verder slikt dus alles wat er aan koeien te vinden is in Nederland wel. Nederland is daarbij niet anders dan het buitenland.

Door melk te drinken krijg je dus supplementen binnen die de koe voor je slikt, en hoef je zelf minder te slikken. Maar waarom slikt die koe dan? Zou je geen melk willen drinken van koeien die niet hoeven te slikken? Zou dat beter zijn?

Er is toch geen ziel die gezonder eet dan een koe, zij staat de hele dag als het ware in een verse groene salade te happen, grazen heet dat. Als het gras van een koe niet meer compleet is, wat dan wel? Waarom laat de natuur ons hier in de steek?

Blijkbaar zit er een gebrek in het gras dat koeien eten. Inderdaad, dat is zo. Het eerst geboren kalf van een koe wordt regelmatig dood geboren. Ik ken de cijfers niet, maar het is een groeiend probleem in de melkveehouderij. Het komt door seleniumgebrek. Een mineraal met een S, Selenium, duidelijk een ingrediënt voor “Van A tot Zink”. Selenium wordt als supplement gegeven in de melkveehouderij. Het helpt wel iets, aantoonbaar, maar toch krijg je het probleem van doodgeboren eerste kalveren er niet mee de wereld uit.

Is gras compleet?

Mineralen zijn, als je ze rechtstreeks bijvoert als supplement, niet altijd goed opneembaar. Dat zie je bij Selenium, het helpt wel iets, maar niet helemaal. Hoe je de opneembaarheid van synthetisch Selenium kan verbeteren is onbekend. En te veel geven, kan zelfs schadelijk zijn.

De vruchtbaarheid van koeien in het algemeen gaat achteruit. Veel boeren hebben problemen om koeien drachtig te krijgen. Ze kunnen dan geen kalfje meer krijgen. Maar een koe moet wel jaarlijks een kalfje krijgen, anders geeft zij geen melk. Een koe die problemen heeft met haar vruchtbaarheid, gaat dus naar de slacht. Vruchtbaarheid is steeds vaker een reden om een koe naar de slacht te doen.

Een graatmeter hiervoor is de zogenaamde tussenkalftijd. Dat is de tijd tussen twee kalfjes. Die was 20 jaar geleden 390 dagen, gemiddeld in Nederland. Nu is die gestegen naar 420 dagen. Dat is eigenlijk te lang, de melkgift zakt dan weg. Men zoekt de oplossing in het mineralenmanagement.

Kortom: het gras is gewoon niet meer compleet. Het gras voedt zich met mineralen uit de bodem. Ons bodemleven moet wel veranderd zijn in die 20 jaren.

Wat nu?

Wat koeien eten, zou gewoon compleet moeten zijn. De natuur is altijd compleet geweest, als biologisch boerin laat ik het mineralenmanagement het liefst aan haar over. Daar heb ik vertrouwen in. Het kan mij niet schelen als ik als bioconservatief in een hoek wordt gezet. De natuur weet het altijd beter dan de beste betweter. Dus ik wil weten hoe de natuur het doet, en daar wil ik naar luisteren. Geen gedoe met het mengen van alle letters van het alfabet, want dat verlies je altijd. De natuur is te complex om al haar geheimen zomaar prijs te geven, ik vaar liever op haar overvloedigheid.

Natuurlijk wil ik het mineralen alfabet wel kennen, maar ik wil daar niet op varen. Want dat lukt soms niet goed. Ik wil weten welke weg er was, vroeger, en of die weg nog werkt. Zo zie ik ook de biologische landbouw, als een schatkamer van het oorspronkelijke. Om op terug te vallen, voor als we het niet meer weten. Als vrije oplossing voor als de menselijke vruchtbaarheid ook achteruit gaat bijvoorbeeld. En we nog steeds niet weten hoe de opneembaarheid van supplementen omhoog kan.

Bodemvruchtbaarheid en kruiden

De natuur doet het management van haar mineralen door middel van het bodemleven. In de bodem leven ontelbare organismen, die leven van plantenresten, en allerlei stofjes uitscheiden, die weer mineralen bevatten voor planten. Mineralen worden rondgepompt. Een mineralenkringloop heet dat. Daar moet je zuinig op zijn, doorbreek nooit zomaar een kringloopje, al is die nog zo klein. Bij mineralen gaat het juist om het kleine.

En de natuur werkt met een enorme diversiteit aan planten, waarvan koeien er veel lusten. Helaas staat er in het weiland alleen gras, en dan vaak ook nog van een ras: Engels raaigras. Daar zit niet alles in. Een koe zou een mengsel van soorten moeten eten: een gemengde salade. Kruiden in grasland spelen deze rol. In paardenbloemen zit bijvoorbeeld veel magnesium. Daarom zijn sommige hele oude extensieve biologische bedrijven dus in staat om koeien te melken, zonder dat deze koeien iets slikken. Hun geheim is een levende bodem, met veel bodemleven, en een kruidenrijk grasland.

Wij hebben Hubert

Maar zo’n extensief oud grasland, dat kost tijd. En het is kostbaar. We werken eraan, en hopen die rijkdom te ontwikkelen. Toch willen wij graag nu al op een natuurlijke manier mineralen geven. Omdat we geloven dat ze dan beter opneembaar zijn, en omdat we denken dat het echt belangrijk is. Voor de koeien, voor hun gezondheid, en voor de gezondheid van de mensen die de kaas van de melk van onze koeien eten. Daarom zijn we zo blij met Hubert. Hij heeft een kruidenmengsel ontwikkeld dat werkt. Hij heeft er jarenlang over gedaan, als onderzoeker bij een heuse proefboerderij in Kleve. Het werkt gewoon. Vraag niet wat het kost (1,80 euro per kg, we voeren 80 gram per koe per dag), dat doen de koeien ook niet.

Het begin

We zijn met Hubert begonnen omdat we last hadden van longworm. Je moet dan een goedje over de rug van een koe gieten, dat dus via de huid wordt opgenomen, met de toepasselijke naam “pour on” (schenk op). Dit werkt heel goed tegen longwormen in koeien, maar ook tegen alle soorten wormen in de grond. Jammer dus, want die wormen in de grond koesteren we juist. Hubert schreef zijn kruidenrecept voor, en wij waren inderdaad van de longworm af. Super.

Nog meer resultaten

Maar nu komt het: we zijn ook van de rota af. Dit is een afschuwelijke diaree bij jonge pasgeboren kalfjes, waar ze aan dood gaan. Ieder jaar weer verloren we een derde tot de helft van onze kalfjes. Daardoor moesten we 10 jonge koeien kopen in Denemarken, die kostte 1300 euro per stuk en hadden niet eens horens.

Plus de doodgeboren eerste kalfjes, daarvan hebben we er dit jaar nog maar 1 gehad. Super.

En… nu komt het… de vruchtbaarheid van de koeien neemt toe. De tussenkalftijd neemt weer af. Sinds oktober 2010 voeren we de kruiden bij, en onze tussenkalftijd is in die 10 maanden gedaald van 421 naar 397 dagen! Een ongelooflijk resultaat, maar mij gaat het ook gewoon om de vruchtbaarheid zelf. Kom nooit aan de vruchtbaarheid van een koe. Zij is de vruchtbaarheid zelf. Vruchtbaarheid is de kern van het leven. In die zin is een koe heilig, en ik ben blij dat Hubert met zijn kruiden ons die weg weer heeft getoond.